035-6921700
28 september 2026
De stijgende rente (zie FT9R-2026) is volgens de gangbare beleggingstheorieën slecht voor de aandelenmarkten. Er zijn drie redenen om bij een dergelijke ontwikkeling aandelen te mijden.
Op de eerste plaats geldt natuurlijk dat beleggers, als zij de keuze hebben waarin ze investeren, eerder kiezen voor de zekerheid van obligaties. Men is verzekerd van de eindwaarde en de jaarlijkse opbrengsten. Dat is niet het geval bij aandelen. Naarmate de rente verder stijgt, zal men sneller kiezen voor obligaties.
Een tweede reden is dat bedrijven door de stijgende rente met hogere kosten te maken krijgen, waardoor de winst zal dalen. Aandelen zijn dan minder aantrekkelijk. Dat geldt vooral voor de bankensector. De stijgende rente zal ervoor zorgen dat het aantal leningen daalt, waardoor de omzet van banken en dus ook hun winstgevendheid afneemt. Een derde reden waarom beleggen in aandelen minder aantrekkelijk wordt, is het zogenoemde disconteringsmodel. De aandelenkoers is uiteindelijk de som van de toekomstige dividenden. Om die te berekenen, is de rente een belangrijk onderdeel. Hoe hoger de rente, hoe langer het duurt voordat de investering is terugverdiend. Derhalve dient ook de huidige aandelenkoers lager te zijn. Maar een blik op de aandelenindexen leert dat theorie en praktijk niet gelijk opgaan. De Dow Jones staat slechts 5% onder de hoogste koers ooit. De bredere S&P 500 staat nog geen procent onder de hoogste koers. De Nasdaq-index, die gezien zijn samenstelling relatief sterk reageert op renteveranderingen, bereikte afgelopen week een nieuw koersrecord. Hetzelfde zien we op de Europese aandelenmarkten. De STOXX 600 staat nog geen 4% onder het koersrecord. Er zijn diverse verklaringen waarom aandelenkoersen niet op de stijgende rente reageren. De belangrijkste reden is dat de winsten sterk groeien. Op basis van het disconteringsmodel is dat een reden voor hogere koersen. Een jaar geleden bedroeg de gemiddelde verwachting voor de winst per aandeel van de S&P 500 $ 316. Nu is dat bijna $ 400, een stijging van 26%. In dezelfde periode is de S&P 500 met 17% gestegen. Derhalve is de index goedkoper dan een jaar geleden en is de rentestijging blijkbaar al verwerkt. De kernvraag is dan ook of de winsten blijven groeien zoals analisten nu voorspellen. Was dat vroeger nog enigszins te voorspellen, nu lijkt het van dag tot dag te fluctueren. De koers van Meta (eigenaar van Facebook, WhatsApp en Instagram) is in de afgelopen drie maanden met 38% gestegen. Toen werden vraagtekens gezet bij het beleid van Mark Zuckerberg, die veel investeerde in datacentra. De vraag onder analisten was of die investeringen wel konden worden terugverdiend. Zoals bekend is Zuckerberg nog altijd de man die alles bepaalt bij Meta. Ook hij kan fouten maken. Deze week introduceerde hij Muse. Het is de digitale assistent waarop iedereen zit te wachten. Muse zorgt er bijvoorbeeld voor dat, wanneer iemand een reis wil boeken, alles automatisch wordt geregeld, tot en met het invullen van formulieren. Als Muse een succes wordt, is de winstgroei van Meta de komende jaren verzekerd. De koersstijging van de afgelopen weken is dan ook, ondanks de rentestijging, gerechtvaardigd.
25 september 2026
Een obligatielening in euro’s met een rente van 8% en een looptijd van zes jaar werd afgelopen week een groot succes. Niet vreemd, want een dergelijk percentage was in jaren niet meer voorgekomen.
Het enige probleem is de debiteur: het Japanse SoftBank. Hoewel de naam anders doet vermoeden, is het geen bank, maar een beleggingsfonds dat fors inzet op technologische vernieuwingen. Zo heeft het fonds een belang van 13% in OpenAI. Als AI de revenuen gaat opleveren die optimisten voorspellen, zal de lening in 2032 gewoon worden terugbetaald. Maar als SoftBank in de problemen komt, zullen de houders niet veel terugkrijgen.
De lening maakte deel uit van een pakket leningen van in totaal $ 11 mrd dat door SoftBank in de markt werd geplaatst. Daarmee was het de grootste zogenoemde high-yieldbedrijfslening ooit. De vraag naar de leningen was overigens drie tot vier keer groter dan het aanbod. De enorme vraag naar leningen om investeringen in AI te financieren, is volgens sommige analisten een reden voor de wereldwijde rentestijging. Die rentestijging bleek woensdag. Het rendement op 10-jarige Amerikaanse leningen, dat in het algemeen wordt gezien als de belangrijkste rente-indicator, steeg naar 5,11%. Daarmee bereikte het rendement het hoogste niveau in de afgelopen 19 jaar. De stijging van woensdag was zelfs een van de sterkste in de afgelopen anderhalf jaar. De laatste keer dat het rendement op deze lening op één dag zo sterk steeg, was in april 2025, kort nadat president Trump de handelstarieven afkondigde. De gedachte was toen dat de hogere tarieven ervoor zouden zorgen dat de inflatie zou toenemen. De inflatie op jaarbasis is sinds april 2025 gestegen van 2,3% naar 3,4%, maar dat is niet volledig te wijten aan de handelstarieven. Belangrijker is de stijging van de olieprijs, en dan vooral die van afgeleide producten. Diesel is in de VS op jaarbasis met 45% in prijs gestegen. Zoals bekend is diesel van belang voor het vervoer van goederen. De prijsstijging werkt door in de prijzen van diverse goederen. Dit verklaart dan ook waarom de Amerikaanse centrale bank (Fed) de rente vorige week verhoogde. Analisten gaan ervan uit dat dit nog een aantal keren zal gebeuren. Maar of dit de stijging van de 10-jaarsrente zal beperken, blijft de vraag. Nu de grens van 5% is overschreden, komen strategen met analyses waaruit blijkt dat de rente verder kan stijgen, richting 6%. De hogere Amerikaanse rente zorgt ook voor onrust op andere obligatiemarkten. Vooral obligaties in opkomende markten worden geraakt. Uit diverse data blijkt dat beleggers deze categorie verlaten. Maar ook op euro-obligaties heeft dit invloed. Het rendement op 10-jarige Nederlandse staatsleningen is opgelopen naar 3,6%. Begin maart van dit jaar was dat nog 2,85%. Procentueel is dat een stijging van 28%. Het kopen van obligaties is over die periode derhalve verliesgevend geweest. De belangrijkste vraag is echter tot hoever de rente zal stijgen en wanneer de aankoop van obligaties verantwoord is. Op dit moment is het enige echte antwoord dat dit tijdstip steeds dichterbij komt.
21 September 2026
In de begintijd van de spoorwegen liep er een man met een rode vlag voor de trein uit. Het doel was om het publiek te waarschuwen dat er gevaar dreigde. Inmiddels is het allemaal geautomatiseerd.
Helaas veroorzaken treinen nog altijd ongelukken. Maar dat komt vaak niet door de trein, maar door andere, onvoorzichtige verkeersdeelnemers. Voor de komst van de treinen was er ook de zogenoemde Luddieten-opstand. Groepen textielarbeiders verzetten zich tegen nieuwe, door stoom aangedreven machines.
Ze geloofden dat deze machines hun vakmanschap vernietigden, de lonen verlaagden en massale werkloosheid zouden veroorzaken. Het zijn slechts enkele voorbeelden uit de geschiedenis die allemaal dezelfde achtergrond hebben. Nieuwe technieken zorgen voor weerstand en worden als een bedreiging gezien. Na een aantal jaren ontstaat er echter acceptatie en zorgen ze voor welvaart. We zouden hetzelfde kunnen stellen over kunstmatige intelligentie, oftewel AI. Er waren de afgelopen weken zelfs berichten dat AI de mensheid zou vernietigen. Er was zelfs een roep om meer overheidsmaatregelen. Toch moet er met wat meer nuchterheid naar worden gekeken. Ronnie Chatterji is chief economist bij OpenAI, de ontwikkelaar van ChatGPT. Een bijzondere functie, want de meeste mensen met een dergelijke functie werken in de financiële sector. In een interview met het Amerikaanse beleggingsblad Barron’s komt hij met een opvallende observatie: “Als je in 2024 de stelling innam dat de werkloosheid nu, in 2026, beneden de 5% zou zijn, dan zouden de meesten zeggen: wat is er gebeurd met AI?” Volgens Chatterji zorgt AI niet voor meer werkloosheid, maar juist voor een hogere productiviteit. Hij is dan ook zeker een optimist. Oftewel: ik ben “bullish on humans”. En dat is goed nieuws voor beleggers, omdat de vrees voor een AI-bubbel daardoor afneemt. Vorig weekend kwam het bericht dat Dario Amodei, de bestuursvoorzitter van Anthropic (een van de grondleggers van AI), de kans groot acht dat het misgaat met AI. Dat zorgde ervoor dat de koersen van bedrijven die sterk profiteren van AI, zoals ASML, fors daalden. De koers van het aandeel volgde het “klassieke” patroon van een crash: op maandag een forse daling, op dinsdag een “naschok” en de rest van de week een koersherstel. Uiteindelijk resteerde een verlies van iets meer dan 2%. De uitspraak van Amodei zou er namelijk op kunnen wijzen dat bedrijven minder zwaar in AI gaan investeren. Dat is een wat korte termijn gedachte. Er werd niet plotseling minder in spoorwegen geïnvesteerd omdat treinen gevaarlijk waren. Bovendien is AI wereldomvattend. Andere bedrijven zouden niet ineens minder gaan investeren omdat Anthropic wat vraagtekens zet bij de snelheid van de ontwikkeling van AI. De reactie van afgelopen week doet sterk denken aan die van januari vorig jaar. De komst van het Chinese DeepSeek zou ervoor zorgen dat investeren in AI veel goedkoper werd. De koers van ASML daalde toen met ruim 7% naar € 650. Ten opzichte van de slotkoers van vrijdag betekent dat een stijging van 122%. De les is derhalve dat naar aanleiding van de een of andere opmerking op de verkoopknop drukken niet de juiste keuze is. Daar hoeft men geen AI voor te raadplegen.
14 september 2026
Een van de beloftes die voorstanders van Brexit tien jaar geleden deden, was dat er minder geld naar Europa zou gaan en dat dit ten goede zou komen aan de gezondheidszorg (NHS).
Zoals wel vaker met politieke beloftes, kwam dit niet uit. Er gaat weliswaar meer geld naar de NHS, maar niet zoveel als de ‘Brexiteers’ beloofden. En dat zal de komende jaren niet veranderen. Juist door Brexit zijn de overheidsfinanciën in de knel gekomen. Het gevolg is dat Britse obligaties de hoogste rente in de afgelopen twintig jaar vergoeden.
Maar niet alleen de Britse rente stijgt. Wereldwijd lopen de obligatierendementen op. De Amerikaanse rente bereikte de afgelopen week bijna 5%. Ondanks dat beloofde de Amerikaanse president Trump alle Amerikanen $ 5.000, onder de voorwaarde dat men in november overwegend op de Republikeinse Partij zou stemmen. Er zijn 240 miljoen Amerikanen, dus de kans bestaat dat de Amerikaanse regering $ 1,2 biljoen extra moet uitgeven. En er is al een staatsschuld van meer dan $ 40 biljoen, de hoogste ooit. Het is niet vreemd dat veel analisten denken dat alleen daardoor al de rente zal gaan stijgen. Zoals zo vaak met Trumps ideeën zijn er nog heel wat hindernissen te overwinnen voordat het werkelijkheid wordt. Zo staat in de Amerikaanse wetgeving, net als in die van veel andere democratieën, dat betalen om iemand op een persoon of partij te laten stemmen een criminele daad is. De vraag voor beleggers is echter of er inderdaad een verband bestaat tussen overheidstekorten en de rente. Dat lijkt er niet te zijn. Veel analisten redeneren alsof een overheid gelijk is aan een bedrijf. Een bedrijf dat fors leent, ziet inderdaad de rente die het moet betalen steeds verder oplopen. Beleggers eisen namelijk een hogere risicopremie door de groei van de schulden. De kans dat een bedrijf failliet gaat, neemt immers toe als de schuldratio stijgt. Landen kunnen echter niet ineens van de aardbodem verdwijnen. Ze kunnen wel besluiten hun schulden niet te betalen. Dat heeft Argentinië herhaaldelijk gedaan, maar het land bestaat nog altijd.De oplopende rente in de Verenigde Staten heeft dus niet als oorzaak de hogere overheidsschuld. Er is eerder een verband met de hoger verwachte inflatie. En die lijkt voorlopig niet te dalen, zo bleek afgelopen vrijdag uit de Consumer Price Index (CPI). Komende week vergadert het beleidscomité van de Amerikaanse centrale bank (Fed). Naar aanleiding van de CPI-cijfers steeg de verwachting dat de Fed de rente zou verhogen van 59% naar 87%. Natuurlijk blijft de vraag of de nieuwe Fed-voorzitter Kevin Warsh dit zal doen. Hij is net benoemd door president Trump, die herhaaldelijk laat weten dat hij vindt dat de Fed de rente juist moet verlagen. Ook minister van Financiën Scott Bessent is geen voorstander van een verhoging. Om de Fed te helpen, kondigde hij een maand geleden aan staatsleningen te gaan kopen om zo de kapitaalrente te verlagen. Dat lijkt niet helemaal te lukken, zo bleek afgelopen week. Maar de belangrijkste reden voor de hogere rente is simpelweg dat de economie sterk groeit. En dat is de reden waarom de aandelenmarkt nog altijd positief is.
7 September 2026
De zomer van 2026 lijkt rustig te zijn verlopen voor de aandelenmarkten als we kijken naar indexen. De AEX steeg van 1080 eind juni naar 1.113 afgelopen vrijdag.
Een 33 punten stijging wat zich terug laat rekenen naar 3%. De altijd volatiele Nasdaq index laat een stijging van 1,4% zien. De volatiliteitsindex VIX die de bewegingen meet zoals de aandelenindex S&P500, daalde van 20,7 naar net boven de 14. Oftewel de bewegelijkheid is afgenomen.
Is het opmerkelijk, de zomerrust? Aan de ene kant wel want als veel beleggers en handelaren met vakantie zijn hebben ze kleine posities en reageren dan ook minder op de nieuwsberichten. Aan de andere kant zijn de beperkte posities ook vaak de oorzaak dat koersen juist fors bewegen. Het bekendste voorbeeld is 1998 toen er grote onrust was in Rusland door de financiële problemen en de ondergang van het hedgefund LTCM. En zo zijn er nog wel meer forse bewegingen in de zomer. Bijvoorbeeld in 2011 toen de Amerikaanse overheidsschuld een kredietverlaging kreeg. De al eerder genoemde VIX index steeg toen naar 45. Het is dus opmerkelijk hoe relatief rustig de aandelenmarkten nu reageren op de oplopende rente in de Verenigde Staten. Volgens sommige analisten komt die hogere rente door de hogere schuldenpositie van de VS. In 2011 was de schuldenratio (staatsschuld als percentage van het Bruto Nationaal Product) 95%. Nu 15 jaar later is dit 125%. Bovendien in 2011 moest de Amerikaanse overheid 3,7% betalen voor 10 jaar. Nu is dit een procent hoger op 4,7%. Het is niet vreemd dat veel analisten stellen dat de obligatiemarkt ervoor gaat zorgen dat de aandelenkoersen binnenkort fors zullen gaan dalen. En september is daar de “juiste” maand voor. Over de afgelopen 70 jaar is de gemiddelde daling in deze maand voor de S&P500 0,7%. De een na slechtste maand is augustus met een gemiddelde daling van 0,1%. Dit jaar echter steeg de index met 2,7%. Dus het is niet zeker dat september dit jaar een negatieve maand gaat worden. Naast de zorgen over de Amerikaanse overheidsfinanciën zijn er nog wel meer zaken waar beleggers zich zorgen over maken. De vijandelijkheden tussen de VS en Iran waar geen einde in zicht lijkt. En de handelsoorlog met een van haar grootste handelspartners Canada. Maar zoals vaker gesteld aandelen kijken niet naar een kalender maar naar de ontwikkeling van de winsten. En die ligt nu voor dit jaar volgens de gemiddelde verwachting van analisten tussen de +15% tot +24%. Begin dit jaar was dit +8% tot +12%. Een ronduit spectaculaire stijging van de verwachtingen. Er lijken weinig redenen aanwezig om te verwachten dat dit de komende maanden plotseling zal omslaan. De cijfers over de arbeidsmarkt die afgelopen vrijdag uitkwamen gaf aan dat de Amerikaanse economie meer banen creëert dan was verwacht. Derhalve kunnen we 2026 al bijna het jaar van de positieve verassingen noemen. Wat ook opvalt is dat de stijging van de indexen de afgelopen weken niet veroorzaakt wordt door een kleine groep aandelen zoals begin van het jaar. De stijging is breder en dat geeft vertrouwen.
29 juni 2026
Wat zal de belangrijkste herinnering zijn aan de deze week overleden Alan Greenspan? Irrational exuberance? De briefcase-indicator of toch de kredietcrisis?
Opvallend was dat vooral in de Nederlandse media het laatste was. De korte redenering was dat Greenspan als voorzitter de het stelsel van Amerikaanse banken (FED) de rente te laag had gehouden. Daardoor namen met name banken te veel risico en dat zorgde uiteindelijk voor de kredietcrisis van 2008.
Nu is dat een simplificatie. Neem alleen al het gegeven dat een aantal jaren geleden de rente negatief was (derhalve nog lager dan voor 2008) en dat er daarna geen kredietcrisis is geweest. Natuurlijk namen de banken achteraf grote risico’s maar te veel regelgeving erom was zeker in de Verenigde Staten niet gewenst. Daar is verandering in gekomen na 2008 maar een aantal regels zijn weer versoepeld. De briefcase indicator was een apart fenomeen in de economische indicatoren. Greenspan ging vaak lopend naar een vergadering van de FED met de aktetas onder zijn arm. Volgens sommige analisten zou een dikke tas duiden op een renteaanpassing. Immers er moesten argumenten zijn ervoor en de iPad was er nog niet. Later stelde Greenspan zelf dat de dikte meer afhing van zijn lunch die hij meenam dan een betrouwbare economische indicator. Dat de briefcase indicator ontstond kwam vooral doordat de FED zo weinig mogelijk indicaties gaf over het voorgenomen rentebeleid. De markten moesten maar raden wat er zou gaan gebeuren. Beroemd is zijn uitspraak: “als het voor u duidelijk is dan heeft u niet begrepen wat ik heb gezegd”. Met het aantreden van Kevin Warsh als FED voorzitter zullen dit soort uitspraken er vaker komen. Warsh is een aanhanger van Greenspan dat bleek wel toen hij afgelopen mei werd beëindigd. Hij stelde dat hij het voorzitterschap zou doen zoals Greenspan dat deed. Derhalve zullen de speculaties over renteverandering de komende jaren meer zijn dan in de afgelopen jaren. En dat zou de beweeglijkheid op de financiële markten vergroten. De uitspraak irrational exuberance werd gedaan op 5 december 1996. De koersstijgingen van met name technologiebedrijven stegen sterk en Greenspan stelde de vraag of het enthousiasme voor de toekomst niet te groot was. Hoewel de markten even negatief reageerden was het “ongekende” enthousiasme snel weer terug. Tot de zogenoemde dotcom crash in 2000/2001. Ook in het afgelopen halfjaar zijn er irrationale koersstijgingen bij vooral de chipsaandelen. En dat kan volgens analisten niet voortduren. Apple verhoogde de prijzen afgelopen week van diverse producten. In de logica van “varkenscyclus” zal derhalve de vraag naar producten afnemen. Vervolgens dalen de prijzen van de chips. In het verlengde daarvan de koersen van deze aandelen. Maar of dat zo is moet blijken. Het NRC stelt dit weekeinde de vraag: “waar blijft de crisis”. Want die zou komen door de hogere olieprijs. Een soort varkenscyclus. Echter de vraag naar datacentra door AI blijft groot. En de bouw wordt niet zomaar gestopt door de hogere prijzen van chips.