September is voorbij

3 oktober 2022

Er was een lichtpuntje afgelopen vrijdag, zo stelde een Amerikaanse beurscommentator. De maand september is beëindigd en we kunnen ons opmaken voor oktober.

Deze maand oktober zal zeker ook worden stilgestaan bij wat er 35 jaar geleden gebeurde. Namelijk een van de grootste koersdalingen op 19 oktober. Op die “Zwarte maandag” daalde de Dow Jones index met 22%. De oorzaak van deze forse daling werd vooral toegeschreven aan de automatische handelsprogramma’s. Wat dat betreft lijkt er in 35 jaar weinig te zijn veranderd. De forse daling van obligaties in het Verenigd Koninkrijk anderhalf jaar geleden, wat ontaardde in een totale chaos (zie FT18R-2022), werd ook veroorzaakt door automatische programma’s. Die waren vooral bedoeld om risico’s bij pensioenfondsen te verminderen.

Natuurlijk zijn de huidige computerprogramma’s niet te vergelijken met die uit 1987. Maar de basis is hetzelfde, zonder menselijke tussenkomst worden aan- en verkooporders gegenereerd. In een markt die al wankel is kunnen ze voor extra volatiliteit zorgen. De beleidsmakers bij de Bank of England begrepen dat en kondigden aan dat zij weer obligaties zouden gaan kopen. Dat zorgde voor enige rust op de Britse obligatiemarkten. Voor beleggers is het een goed teken. Afgelopen maand hebben centrale banken zich zowel in woord als daad van hun harde kant laten zien. De boodschap is simpel “wat er ook gebeurt, inflatie moet onder controle worden gebracht”. Dat zorgt voor koersdalingen op aandelenbeurzen en stijgende rentes voor obligaties. Maar natuurlijk monitoren ze ook wat er op financiële markten gebeurt. En als het uit de hand loopt zoals bij de Britse staatsleningen kan men ingrijpen. Nogmaals dat zal alleen gebeuren als markten grote stress vertonen. Men zou kunnen stellen dat de dalingen op de aandelenbeurzen “ordelijk” verlopen. Maar hoe lang zal de daling nog door gaan? Dat is zoals dat tegenwoordig heet een goede vraag. 20 jaar geleden daalde in september de S&P500 met 11%. De maand daarop steeg de index met 8,6%. Natuurlijk is het gevaarlijk om historische parallellen te trekken. Maar duidelijk is wel dat het huidige waarderingsniveau van aandelen laag is. In Europa is de gemiddelde koerswinstverhouding nu tussen de 10 en 11 terwijl het langetermijn gemiddelde op 14 tot 15 ligt. Men zou dus kunnen stellen dat er al veel slecht nieuws is ingeprijst. We staan aan de vooravond van de kwartaalcijfers. De komende tijd zal moeten blijken hoe slecht het gaat met het bedrijfsleven. Of iets optimistischer, hoe sterk de bedrijven zich door de huidige moeizame periode komen en hoe hun vooruitzichten zijn. Afgelopen donderdag kwam Nike met cijfers. De omzet van het bedrijf was hoger dan wat analisten hadden ingeschat. Maar het pijnpunt was de sterk oplopende voorraad. Om de voorraden te verminderen zullen de prijzen dalen. Dat gaat ten koste van de winst van het bedrijf. Als meer bedrijven dit problemen hebben dan zal de inflatie gaan dalen. Goed nieuws voor centrale bankiers.