Oplichters

21 november 2022

“Een mijn is een gat in de grond met een oplichter erboven”. Er was een tijd dat met Australische mijnbouwaandelen als een enorm kansrijke investering werden gezien.

Het beoordelen van een investering in een mijn is lastig. Men ziet het gat en als de eigenaar daarvan beweert dat diep in de grond er een enorme goudader ligt waarom zou men dan twijfelen om te helpen met een fors bedrag te investeren om die rijkdom te delven. Men kan toch moeilijk zelf de gevaarlijke afdaling doen. En bovendien hoe herken je een het te delven goud? Een verstandige investeerder zou echter bijvoorbeeld geologische rapporten willen zien. Maar het risico is dat de mijneigenaar dan zegt “ik zoek wel een ander”. Een “gouden” investering zo voorbij te laten gaan hoort niet bij een ondernemer.

Afgelopen week werd Elizabeth Holmes veroordeeld tot een gevangenisstraf van 15 jaar. Zij leidde Theranos, een bedrijf dat apparatuur ontwikkelde om met een enkele druppel bloed diverse analyse te doen. Een revolutie die de gezondheidszorg een enorme impuls zou kunnen geven. In 2015 werd zij de het tijdschrift Forbes ook uitgeroepen tot de jongste selfmade miljardair met een vermogen van $ 9 mrd. Maar een jaar later verlaagt het blad dit naar nul. Het wonderapparaat van Theranos is helemaal niet in staat om snelle bloedanalyses te doen. Het was een “gat in de grond” met Holmes als oplichter. Of de meest genoemde naam afgelopen week, Sam Bankman-Fried van het handelsplatform FTX ook een oplichter is zal over een aantal jaren tijdens het proces blijken. Strikt genomen heeft hij zijn investeerders niet een “verzonnen” product voorgeschoteld. FTX was gewoon een marktkraam waar iedereen kon kopen en verkopen. Maar uit de eerste mededelingen van de aangestelde curator John Ray III was de boekhouding een nog grotere chaos dan bij Enron, het energiebedrijf dat 21 jaar geleden ten onder ging. Ook hier was er een “gat”. Journalisten en analisten werden rondgeleid op de handelsvloer van het bedrijf. Men was onder de indruk van de enorme activiteiten daar. Maar uiteindelijk bleek dat de handelaren niet handelden maar deden alsof. Ook de accountant Arthur Andersen ging ver mee in het misleiden. Het toentertijd oudste accountantskantoor werd meegesleept in de val van Enron. Die ondergang zorgde toentertijd voor onrust op de financiële markten. Dat dit nu bij FTX niet is gebeurd komt vooral omdat de aandeelhouders private equity partijen zijn. Als een beursgenoteerd bedrijf failliet gaat verkopen beleggers vaak andere fondsen om de verliezen op te vangen hetgeen een sneeuwbaleffect kan geven. Het zijn overigens niet de minste private equity partijen die bij FTX investeerden, zoals Sequia een bekende en succesvolle investeerder in Silicon Valley. En ook Temasek, het staatbeleggingsfonds van Singapore. Dat dergelijke partijen niet in staat waren de problemen te zien bij FTX is misschien wel het meest opmerkelijke. Immers als men investeert moet men weten waarin. Anders staat er een oplichter erboven.