Moderne alchemie

17 mei 2021

Moderne Alchemie. Dat is de mening van veel economen over de Modern Monetair Theory (MMT). Het zal nooit lukken om uit lood goud te maken.

Dat was eeuwenlang de gedachte van alchemisten. De aanhangers van de MMT lijken dezelfde gedachtegang te hebben. Zij pleiten ervoor om overheidsschuld als totaal onbelangrijk te zien. In een denkbeeldige gesloten economie met één huishouden (particulier of bedrijf) en een overheid die geld wisselt via investeringen en belastingen tussen de twee deelnemers. Of die overheid nu een tekort heeft van 50%, 100% of 200% maakt dat ene huishouden niets uit. Zij krijgt geld van de overheid en betaalt vervolgens belasting.

Overheden zijn dus de bron van het geld. En niet zoals nu de meeste economen denken dat een overheid pas geld kan uitgeven op het moment als zij dat lenen of binnenkrijgen via belastingen. Vorig jaar zomer was er vooral in de Verenigde Staten veel discussie over MMT. Dat enerzijds door het boek “The Deficit Myth” van Stephanie Kelton, professor aan de Stony Brook University. Zij was hoofdeconoom van het begrotingscomité van de Amerikaanse Senaat. Die functie had zij te danken aan Bernie Sanders, voormalig presidentskandidaat van de Democratische partij. Anderzijds kwam het door de enorme impulsen die wereldwijd overheden gaven om de gevolgen van de pandemie te kunnen bestrijden. In de ogen van de aanhangers van MMT precies wat ze (ook zonder pandemie) bepleitten. Het gegeven dat economieën nu een sterke groei doormaken is een bewijs dat MMT werkt. Maar de critici stellen dat dit niet meer is dan een “Barber Boom”. Dit genoemd naar de Conservatieve minister van Financiën Anthony Barber die via een forse uitgaven begin jaren zeventig de Britse economie een impuls gaf om de kiezer gunstig te stemmen voor de verkiezingen van 1974. Maar de conservatieven verloren en twee jaar later moest het Britse koninkrijk aankloppen bij het IMF voor steun. Politici moeten dus niet aan de monetaire machine zitten want dat loopt fout af. Nu de rente aan het stijgen is komt de grote test voor de aanhangers van de MMT. Zullen beleggers staatsleningen van landen met een hoge schuld sneller van de hand doen en wat effect heeft dat op de economie. Een forse krimp omdat overheden fors gaan bezuinigen om die schuld te verminderen? Zoals regelmatig gesteld is economie geen exacte wetenschap. Vele machtige overheden zijn ten onder gegaan aan grote tekorten. Maar volgens de aanhangers van MMT is deze tijd anders.